Bu çalışma, insanlık tarihine dair yerleşik kabulleri sorgulayan önemli bir arkeolojik alan olan Göbeklitepe’nin, ekslibris sanatı bağlamında nasıl yeniden yorumlandığını incelemektedir. Avcı-toplayıcı toplulukların tarım ve yerleşik hayata geçişten önce anıtsal ve simgesel yapılar inşa ettiğini ortaya koyan Göbeklitepe, üzerindeki T biçimli dikilitaşlar, hayvan betimleri ve soyut semboller aracılığıyla erken dönem inanç sistemleri ve toplumsal örgütlenmeye dair önemli veriler sunmaktadır. Araştırmanın temel amacı, Göbeklitepe’deki sembolik ve kavramsal yapının ekslibris tasarımlarına aktarım biçimlerini analiz ederek, tarihsel imgelerin güncel görsel dile nasıl dönüştüğünü ortaya koymaktır. Bu doğrultuda çalışmada nitel araştırma yöntemleri kullanılmış; sanatçı/akademisyen AB ve CD tarafından üretilen ekslibris örnekleri, ikonografik ve biçimsel analiz yoluyla değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, Göbeklitepe sembollerinin ekslibrislerde yalnızca biçimsel bir alıntı olarak değil, aynı zamanda bireysel kimlik, bellek ve kültürel süreklilik kavramlarını yeniden üreten bir anlatı aracı olarak ele alındığını göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, tarih öncesi bir arkeolojik mirasın çağdaş grafik sanat pratikleri içinde yeniden anlamlandırılma süreçlerini görünür kılmakta; sanat ve arkeoloji disiplinleri arasındaki etkileşime katkı sunarak, kültürel mirasın güncel sanatsal üretimlerdeki rolüne ilişkin yeni tartışma alanları önermektedir.
This study examines how Göbeklitepe, a significant archaeological site that challenges established assumptions about human history, is reinterpreted within the context of ex libris art. Göbeklitepe, which reveals that hunter-gatherer communities constructed monumental and symbolic structures before transitioning to agriculture and settled life, offers important data on early belief systems and social organization through its T-shaped megaliths, animal depictions, and abstract symbols. The main aim of the research is to analyze the ways in which the symbolic and conceptual structure of Göbeklitepe is transferred to ex libris designs, revealing how historical images are transformed into contemporary visual language. To this end, qualitative research methods were employed; ex libris examples produced by artist/academic AB and CD were evaluated through iconographic and formal analysis. The research findings show that Göbeklitepe symbols are treated not only as formal quotations in ex libris but also as a narrative tool that reproduces concepts of individual identity, memory, and cultural continuity. In conclusion, this study makes visible the processes of reinterpreting a prehistoric archaeological heritage within contemporary graphic art practices; it contributes to the interaction between art and archaeology disciplines and proposes new areas of discussion regarding the role of cultural heritage in contemporary artistic productions.
By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.
