Bu çalışma, Thomas Mathiesen’in sinoptikon kuramı çerçevesinde ve Byung-Chul Han’ın Foucault’dan ilham alan iktidar yaklaşımından yararlanarak, gelişen teknolojilerin toplumları gözetim sistemine nasıl entegre ettiğini ve bunun sonucunda planlı yeni özne tiplerinin nasıl ortaya çıktığını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Foucault’nun modern iktidarın özneyi deneyim üzerinden inşa ettiğine dair görüşü temel alınarak, postmodern toplumlarda gözetimin baskıcı disiplin modelinden performans odaklı bir yapıya evrildiği savunulmaktadır. Bu dönüşümde iktidar, yalnızca bedenleri değil zihinleri de yönlendiren bir strateji benimseyerek bireyleri sürekli üretkenlik, görünürlük ve uyum hâline teşvik etmektedir. Bu bağlamda, Peter Weir’in The Truman Show (1998) adlı filmi, bir bireyin farkında olmadan dâhil olduğu yapay bir gerçeklik içinde gözetim, performans ve denetim ilişkilerini nasıl deneyimlediğini gösteren örnek bir anlatı olarak ele alınmaktadır. Filmin sunumundaki ironi ve bilimkurgu unsurları, günümüz toplumlarında özgünlüğün nasıl aşındığını, bireylerin konforlu gözetim düzenine nasıl entegre edildiğini ve böylelikle kültür–iktidar ilişkilerinin ne yönde dönüşmekte olduğunu görünür kılmaktadır. Çalışma, verilerin kaynak taraması tekniğiyle toplandığı bir nitel araştırmadır. Çalışmada literatür taramasını takip eden aşamada nitel içerik analizi yöntemini kullanmıştır ve The Truman Show filmi, kavramsal çerçeve oluşturularak gözetim toplumuna odaklanan bir perspektifle değerlendirilmiştir.
This study aims to analyze how emerging technologies integrate societies into systems of surveillance and how, as a result, strategically produced new subject types come into being, drawing upon Thomas Mathiesen’s theory of the synopticon and Byung-Chul Han’s power framework inspired by Foucault. Grounded in Foucault’s view that modern power constructs the subject through lived experience, it is argued that surveillance in postmodern societies has evolved from a repressive disciplinary model into a performance-oriented structure. In this transformation, power adopts a strategy that directs not only bodies but also minds, encouraging individuals to remain in a state of continuous productivity, visibility, and conformity. Within this context, Peter Weir’s The Truman Show (1998) is examined as an exemplary narrative illustrating how an individual—unknowingly situated within an artificial reality—experiences relations of surveillance, performance, and control. The film’s use of irony and science-fiction elements renders visible how authenticity erodes in contemporary societies, how individuals become integrated into a comfortable surveillance order, and how cultural–power relations are correspondingly transformed. The study is a qualitative research based on data collected through literature review. Following the literature review, a qualitative content analysis method was employed, and The Truman Show was evaluated from a perspective focused on the conceptual framework of the surveillance society.
By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.
